Het zijn roerige tijden in Hilversum. Nu het huidige kabinet het bezuinigen tot kunst heeft verheven, moet Hilversum voor zijn toekomst vrezen. In het regeerakkoord staat dan ook dat het kabinet maar liefst 200 miljoen euro op de publieke omroep wil bezuinigen, desnoods als dit ten koste gaat van één televisienet. Het is ook geen geheim dat gedoogpartner PVV zijn pijlen heeft gericht op dit "linkse journalistenbolwerk". Hilversum is dus gewaarschuwd.

Moeilijke tijden vragen om onconventionele maatregelen. Hilversum lijkt dan ook toe aan een heuse spindoctor. Op wikipedia wordt een spindoctor omschreven als "een adviseur of voorlichter (…) die de opdracht heeft het beleid van zijn opdrachtgever zo positief mogelijk naar buiten toe te presenteren en te verdedigen of zijn opdrachtgevers daarin te coachen. Het doel is het beïnvloeden van de publieke opinie." Na alle negatieve berichten lijkt het positief beïnvloeden van de politiek en de publieke opinie geen overbodige luxe.

Dit wordt weer eens onderstreept door een recent artikel in de Telegraaf over kennelijke misstanden bij de Wereldomroep. Bij de Wereldomroep zou een waar schrikbewind worden gevoerd. Zo bleken managers tirannen, stond op inspraak de journalistieke doodstraf en waren vriendjespolitiek en pesterijen aan de orde van de dag. De conclusie van PVV-Kamerlid Martin Bosma is dan ook kort en bondig: ‘De stekker eruit en opheffen'.

Nu is het niet aan mij om adviezen te geven. Al zeker geen gratis advies. Want zoals bekend, geldt voor ons advocaten ‘uurtje, factuurtje'. Maar laat ik desondanks één naam noemen: Mohammed Saeed al-Sahaf, bijgenaamd ‘Bagdad Bob'. Voor de jongeren onder ons, Al-Sahaf was minister van Informatie onder oud-dictator Saddam Hussein. De persconferenties van Bagdad Bob waren legendarisch als het gaat om het verdraaien van de waarheid. Zo verzekerde Al-Sahaf vlak voor de val van Bagdad, terwijl op de achtergrond Amerikaanse tanks Bagdad binnenreden, dat de Amerikanen als huilende kinderen over de grens werden verdreven door Iraakse elite-eenheden.

Het goede nieuws is dat Al-Sahaf, pas zeventig, nog even door moet werken alvorens met pensioen te kunnen gaan. Hij is dan ook beschikbaar voor een nieuwe uitdaging. Met zijn cv zit het ook wel snor. Al-Sahaf studeerde journalistiek aan de universiteit van Bagdad. Verder heeft hij veel ervaring om met lastigste politici om te gaan. Het salaris zal eveneens geen probleem zijn, een terugkerend onderwerp in Hilversum, want van de Balkenendenorm heeft hij nog nooit gehoord. Nu de NPO kennelijk tegen betaling een allochtonenquotum oplegt, een nieuwsitem waaraan Pownews eerder dit jaar aandacht gaf, zal het aanstellen van Al-Sahaf zelfs een financieel positief effect hebben.

Ik pleit dan ook vurig voor ‘Hilversum Bob'. Maak er dan ook gelijk een televisieprogramma van, want u zult zien dat dit menig hilarisch televisiemoment zal opleveren. Daarmee heeft de publieke omroep in de strijd met de commerciële omroepen eindelijk weer een ouderwets kijkcijferkanon.

U begrijpt, met Hilversum Bob is succes verzekerd!

Maart 2011

‘Wurgcontract voor deelnemers talentenshows'

Talentenshows zijn hot. Televisieprogramma's als ‘The Voice of Holland' en Popstars weten zich verzekerd van zeer hoge kijkcijfers; de finales afgelopen week werden door miljoenen Nederlanders bekeken. Deze programma's bieden de deelnemende artiesten dan ook een unieke springplank naar succes. Zo ben je nog volstrekt onbekend, zo kent heel Nederland je. Voor de finalisten en winnaars lijkt de weg naar een succesvolle carrière open te liggen, met dank aan de producenten en omroepen. Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn.

Het gerucht ging al langer dat deelnemers aan talentenshows een wurgcontract dienen te tekenen. Het is niet verwonderlijk dat de inhoud van deze contracten angstvallig geheim wordt gehouden. Desondanks wist de media de hand te leggen op de deelnemerscontracten van The Voice of Holland, Popstars, X Factor en Holland's Got Talent. Naar nu blijkt, worden de deelnemers contractueel aan zeer ongunstige voorwaarden gebonden. Zo moeten deelnemers vrijwel al hun rechten overdragen, krijgt de producent het recht om de gemaakte opnames – al dan niet bewerkt - eindeloos uit ze zenden en bepaalt de producent of, en zo ja, bij welke platenmaatschappij een single of album verschijnt. Voor de verliezers is het zo mogelijk nog erger. Die kunnen voor langere tijd in de wachtkamer worden gezet, terwijl zij voor de duur van het contract niet het recht hebben om met anderen in zee te gaan. Voeg daaraan toe een dwangsom voor duizenden euro's in geval van contractbreuk, en ieder mogelijk verzet is vakkundig de kop ingedrukt.

Nu kennen wij in Nederland als uitgangspunt het beginsel van de contractsvrijheid: partijen mogen in principe alles met elkaar overeenkomen. Maar die contractsvrijheid kent grenzen. Bijvoorbeeld in de redelijkheid en billijkheid. Daarnaast geldt dat een overeenkomst kan worden vernietigd indien deze door dwaling, bedrog of door misbruik van omstandigheden tot stand is gekomen. Of sprake is van een dergelijke situatie hangt af van de bijzondere omstandigheden van het geval. Opmerkelijk is in dat verband wel dat de deelnemers van The Voice of Holland kennelijk is voorgehouden dat de deelnemerscontracten waren goedgekeurd door een onafhankelijke jurist en bestuurslid van onder andere SENA, BUMA en BV Pop, hetgeen achteraf echter onjuist blijkt te zijn.

Er is op zich niets mis mee dat producenten en omroepen hun rechten veilig willen stellen. De deelnemers wordt immers een uniek podium gegeven en er wordt flink geïnvesteerd in hun carrière. Het is zakelijk om daarvan de vruchten te willen plukken. Daar tegenover staat dat niet uit het oog mag worden verloren dat bij deelnemers aan talentenshows in de regel sprake zal zijn van een zekere mate van afhankelijkheid en onervarenheid. Producenten en omroepen maken misbruik van hun machtspositie als zij erop rekenen dat deelnemers om die reden een contract zullen tekenen waarvan zij de consequenties niet overzien en hen ernstig belemmert in hun verdere carrière. Een beroep op dwaling, bedrog of misbruik van omstandigheden moet dan ook niet bij voorbaat kansloos worden geacht, mocht het tot een juridisch geschil komen. De kijker zal dit alles waarschijnlijk om het even zijn, zolang men zich maar verzekerd ziet van kijkplezier.

Februari 2011

"Mediatraining voor rechters?"

Rechters staan normaliter niet in de schijnwerpers. Toch wordt tegenwoordig van rechters verwacht dat zij in zaken met grote media-aandacht goed kunnen omgaan met de almaar aanwezige media. Dat dit niet eenvoudig is, leert ons de gang van zaken rond de spraakmakende strafzaak tegen Geert Wilders. Voor de betrokken rechters was de rechtstreekse verslaglegging van het proces een grote druk, naar achteraf blijkt. De enorme media-aandacht werd de rechters uiteindelijk te veel. De wrakingskamer oordeelde dat sprake was van de schijn van een zekere mate van vooringenomenheid en haalde de rechters van de zaak. Zoals bekend, moet de strafzaak nu volledig over.

In opdracht van het gerechtsbestuur van de rechtbank Amsterdam heeft een evaluatie plaats gevonden van de organisatorische aanpak van de strafzaak tegen Wilders. De commissie die deze opdracht heeft uitgevoerd, maakte deze week haar bevindingen openbaar. Het document geeft een interessante kijk achter de schermen van de gewoonlijk gesloten rechterlijke organisatie. Het is opmerkelijk dat de rechtbank de media-aandacht voor de zaak Wilders ernstig heeft onderschat. Ondanks het feit dat in het rapport wordt geconstateerd dat de samenstelling van de strafkamer tijdig en zorgvuldig tot stand is gekomen, bleken de rechters onvoldoende bestand tegen de (media)druk.

Verder is opmerkelijk dat de rechtbank naar verluidt onvoldoende was voorbereid op mogelijke wrakingsverzoeken. Uit het rapport blijkt de organisatie grotendeels een ad hoc kwestie, waarbij toevallig beschikbare rechters voor de wrakingskamer werden ingedeeld. De commissie adviseert dan ook dat de grote wrakingskamer, het wrakingsinstituut in de rechtbank, bij een proces met grote publieke belangstelling en media-aandacht tijdens de zittingsdagen moet zorgen voor beschikbare wrakingskamers en voor een zorgvuldige samenstelling. Ik vraag mij overigens af of dit in gewone zaken anders zou moeten zijn, maar dit ter zijde.

Tot zover zijn de aanbevelingen van de commissie eerder een open deur dan verrassend te noemen. Mijn oog viel echter op het deel van het rapport dat gaat over de voorbereiding en de begeleiding van de leden van de strafkamer. Uit het rapport blijkt dat de leden van de strafkamer voorafgaand aan de behandeling van de strafzaak een presentatietraining hebben gevolgd. Dit gaat de commissie kennelijk niet ver genoeg, want volgens de commissie had de strafkamer beter voorbereid moeten worden op de mogelijkheid dat haar optreden door derden kon worden geduid als politieke vooringenomenheid. De president van de rechtbank Amsterdam heeft inmiddels laten weten dat de nieuwe rechters een intensieve mediatraining zullen volgen.

Op het eerste gezicht lijkt een mediatraining voor rechters niet gek. Als je daar echter langer over nadenkt dan kun je hierbij de nodige vraagtekens zetten. Rechters moeten onpartijdig en niet vooringenomen zijn. Als een rechter de schijn tegen heeft dan staat een wrakingsprocedure ter beschikking. Dit proces is zelfreinigend. Het is dan ook merkwaardig dat de rechter een intensieve mediatraining nodig zou hebben om bij het publiek onpartijdig en niet vooringenomen over te komen. Het moet immers om de inhoud gaan en niet om de presentatie. In het incidentele geval dat sprake is van vooringenomenheid, dient dit niet te worden gecamoufleerd door een cursus acteerwerk. Een rechter is ook geen politicus en een rechtszaak geen televisieshow, ook al lijken de media ons inmiddels anders te willen doen geloven.

Januari 2011

Big Brother

De persvrijheid is een groot goed. De persvrijheid maakt onderdeel uit van de vrijheid van meningsuiting, hetgeen is opgenomen in onze grondwet. Toch leidt diezelfde persvrijheid in de praktijk tegelijkertijd tot de nodige kritiek bij regeringsleiders en politici. Zo liet oud-premier Balkenende onlangs weten de afgelopen acht jaar moeite te hebben gehad met de ''hyperigheid van de media''. Ook politicus van het jaar 2010 Geert Wilders steekt zijn ongenoegen over de media geregeld niet onder stoelen en banken. De website voor klokkenluiders, WikiLeaks, zorgde de afgelopen weken internationaal voor de nodige politieke ophef. WikiLeaks en zijn medewerkers moeten dientengevolge dulden dat zij worden lastiggevallen en in de gaten worden gehouden door politie en veiligheidsdiensten.

De kersverse EU-voorzitter Hongarije heeft inmiddels een eigen aanpak om met ongewenste berichtgeving om te gaan. Sinds 1 januari 2011 geldt in Hongarije een nieuwe mediawet. Deze omstreden mediawet stelt eendoor de regering benoemde media-autoriteit aan die oordeelt of journalisten wel ‘moreel' en ‘objectief' berichten. De media-autoriteit staat onder leiding van personen uit de huidige regeringspartij. Als publicaties niet voldoen aan de normen volgen hoge boetes.Boetes kunnen voor websites en kranten oplopen tot maar liefst 90.000 euro. Omroepen hangt een boete van maximaal 700.000 euro boven het hoofd. Ook mogen nieuwsprogramma's niet meer dan 20 procent van hun tijd aan misdaad besteden. Anders zou deze berichtgeving het volk te bang maken. Opvallend is dat de Hongaarse media-autoriteit gerechtigd is journalisten wereldwijd te vervolgen. Daarbij wordt vooral gedacht aan internetmedia die over Hongarije publiceren. Zo kunnen ook in Hongarije opererende buitenlandse correspondenten boetes worden opgelegd.

Hongarije staat in Europa overigens niet op zichzelf. Ook in Italië wordt de persvrijheid al jaren aan banden gelegd. Berlusconi bezit de belangrijkste commerciële omroepen en heeft als premier van Italië een grote invloed op de staatstelevisie. Naar verluidt heeft Berlusconi aldus de macht over circa 90% van de Italiaanse media. Kritische journalisten worden inmiddels steevast geweerd bij persconferenties en kritische programma's worden resoluut van de buis gehaald. Ondanks de kritiek uit vele Europese landen werd in 2009 in het Europarlement een resolutie verworpen die Berlusconi kapittelde wegens een gebrek aan persvrijheid. Anno 2011 zit Berlusconi ondanks diverse schandalen en aanhoudende beschuldigingen van corruptie nog steeds in het zadel.

George Orwell schetste ons in zijn beroemde boek 1984 een onthutsende toekomst waarin een Ministerie van Waarheid, met als logo ‘Onwetendheid is Kracht', zich voornamelijk bezig houdt met het verspreiden van berichtgeving overeenkomstig de wensen en ideologie van de machthebbers. Gelukkig betrof het hier fictie. Laten wij er voor waken dat op een dag in één van de Europese landen een Ministerie van Waarheidwordt geïnstalleerd. Want ‘the truth will set you free'.

14 December 2010

Reclameterreur

Ergert u zich ook zo als je naar een spannende speelfilm zit te kijken en deze wordt onderbroken door een reclameblok. Ben je er bijna achter wie de moordenaar is, wordt er wéér een stortvloed van producten zoals inlegkruisjes, gehoorapparaten en wasverzachters over je uitgestort. Ik weet niet hoe u het dan vergaat, maar ik ben dan meestal ‘not amused'.

Zou het nu gaan om een enkel reclameblok per uur, dan zou het nog allemaal meevallen. Maar na een bezoekje aan het toilet en het opnieuw bijschenken van de koffie, ben ik creatief leeg met het verzinnen van bezigheden om deze tijd te overbruggen. Wettelijk mag de hoeveelheid reclame maar liefst twintig procent (twaalf minuten) per uur bedragen en daar maakt men ook dankbaar gebruik van. Enthousiast geworden door de wettelijke mogelijkheden, gaan omroepen ook geregeld over de scheef. Zo kregen de publieke omroep en SBS recentelijk elk een boete van 117.500 euro door het Commissariaat voor de Media opgelegd, omdat te veel reclame was uitgezonden.

De reclameterreur kent tijdens prime time al helemaal geen genade. Sommige omroepen presteren het om het aantal op te schroeven naar één reclameblok per tien minuten. Tot 2008 was wettelijk het maximaal aantal reclameblokken per uur geregeld. In de nieuwe Mediawet is de verplichting dat er minimaal twintig minuten tussen twee reclameblokken moet zitten helaas voor commerciële omroepen losgelaten.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de prijs voor de meest irritante reclamespot en meest irritante Bekende Nederlander in een reclame, de Loden Leeuw, steeds meer terrein wint. Deze maand kan er weer worden gestemd op de genomineerden voor de Loden Leeuw 2010. Onder de kanshebbers voor de meest irritante reclamespot vinden wij dit jaar onder meer de man van Postal Gold, de Mona-familie en de vliegvakanties van Corendon. Voor de twijfelachtige eer om de prijs te winnen van meest irritante BN'er in een reclame strijden onder andere Danny de Munk voor zijn bijdrage in het spotje van Mora en dj Edwin Evers voor zijn bijdrage in de commercial van Beter Horen.

Op 20 december aanstaande zal er in het programma Radar bekend worden gemaakt wie de winnaars zijn. Tot die tijd kan iedereen stemmen. Nu heb ik voor volgend jaar een suggestie voor de initiatiefnemers van deze prijs. Ik stel voor om voortaan ook de omroep te nomineren die het presteert om het vaakst en met de slechtst mogelijke timing televisieprogramma's te onderbreken met reclameblokken. In dat geval kijk ik nu al uit naar de bekende woorden: "En de winnaar is…".

December, 2010

"Oh, Oh… waar nu?"

De Romeinen wisten het al. Geef het volk brood en spelen. Tweeduizend jaar later blijkt in die zin niet veel te zijn veranderd. Het viel dan ook enigszins te verwachten dat een televisieprogramma als ‘Oh, Oh, Cherso' een succes zou worden. De omvang van het succes is wel verrassend te noemen. Want ‘Oh, Oh, Cherso' werd dit najaar dé hit op de buis. Wekenlang keek een bijna beangstigend aantal van ruim één miljoen Nederlanders naar de reality-serie, waarin in beeld werd gebracht hoe acht jongeren volledig los gingen in het Griekse Chersonissos. De Haagse jongeren, met illustere bijnamen als Sterretje, Barbie en Kabouter, lijken qua populariteit bijna de sterrenstatus te hebben behaald.

Nu is het in algemene zin heuglijk te noemen dat het Victoriaanse tijdperk, bekend als ‘de eeuw van de kuisheid', ver achter ons ligt. Maar iedere week een aflevering op de buis uitsluitend in het teken van ‘zuipen, seks en schuttingtaal' is zelfs voor de moderne mens wat veel van het goede. Je vraagt je bij het zien van de beelden zelfs af of de programmamakers niet een beetje zouden zijn geschrokken van het beeldmateriaal. Maar kennelijk hoeven wij ons in dat verband geen illusies te maken. Programmadirecteur van RTL 5, Remco van Westerloo, liet recentelijk weten: "Je kan wel stellen dat ik zeer trots ben op dit programma". Huh, trots? Euh, juist ja!

Inmiddels is een einde gekomen aan het eerste seizoen. Wie opgelucht denkt even verlost te zijn van het programma komt bedrogen uit. Bekend is gemaakt dat er nu ook een wintereditie verschijnt, die in het voorjaar van volgend jaar zal worden uitgezonden. Deze aankondiging alleen al veroorzaakte de nodige paniek in menig vakantieoord. Kennelijk is de bedenkelijke reputatie van de groep ‘Hagenezen' tot ver buiten de landsgrenzen doorgedrongen. Naar verluidt hebben de programmamakers hun keuze inmiddels gemaakt en komt er een ‘Oh, Oh, Tirol', op te nemen in het Tiroolse wintersportplaatsje Kirchberg.

Nu zou je denken dat men in Tirol toch wel het nodige is gewend. Afgaand op de vele Tiroler seksfilms zou je de plaatselijke bevolking ook niet bepaald als preuts willen bestempelen. Desondanks maakt men zich grote zorgen over de komst van het bonte gezelschap uit Den Haag. Zelfs de directeur van het Oostenrijkse Toeristenbureau is ‘not amused' en vindt het groepje ongeregeld niet in zijn regio thuishoren. "Onze doelgroep komt voor andere dingen dan erotische avonturen. Wij staan voor heel andere waarden. We kunnen het helaas niet verbieden. Maar ik zie ze duizend keer liever ergens anders skiën", laat hij getergd weten.

Mij persoonlijk maakt het niets uit. RTL mag ten behoeve van de komende winter- en zomeredities van het programma overal ter wereld opnames maken. Ik heb daarbij slechts één dringend verzoek. Maak het wel steeds tijdig bekend! Dan weet ik waar ik de komende periode uitdrukkelijk niet moet zijn om van mijn vakantie te genieten.

November 2010

"Adieu Sint"

Het zijn rare tijden. Twee 10-jarige jongens en een 9-jarig meisje die een 90-jarige vrouw mishandelen. Minderjarigen die met wapens rond lopen. Minderjarige jongens die zijn aangehouden, omdat zij verdacht worden van het voorbereiden van een mogelijke overval. Zo maar een greep uit de nieuwsberichten van de afgelopen weken. Jaarlijks raken steeds meer jongeren betrokken bij moord of doodslag. Wat is er mis met onze jeugd zou je denken? Terwijl dergelijke berichten voor nauwelijks of geen ophef zorgen, op zich al opmerkelijk, lijkt Nederland thans in rep en roer door een affiche van de nieuwe horrorfilm ‘Sint'.

Nu is er geen drempel om te ageren tegen reclame-uitingen. Een ieder die bezwaar heeft tegen een reclame-uiting kan bij de Reclame Code Commissie een klacht indienen. Het indienen van een klacht is voor consumenten bovendien in beginsel kosteloos. Desondanks is de omvang van de ophef over de Sint-affiches opmerkelijk. De Reclame Code Commissie had de afgelopen weken maar liefst ruim 2.000 klachten ontvangen van bezorgde ouders die vinden dat de posters van de film traumatisch zouden kunnen zijn voor jonge kinderen. Regisseur Dick Maas zou geen respect hebben voor de traditie van het sinterklaasfeest, aldus de klagers. Het Sint-Nicolaasgenootschap Nederland laat op zijn website weten dat de "echte Sint Nicolaas" hier droevig van wordt. Nu kan het aan mij liggen, maar ik meen toch dat het een feit van algemene bekendheid is dat Sinterklaas niet bestaat. Maar misschien weet het Sint-Nicolaasgenootschap meer dan ik.

Nieuwsgierig geworden door alle ophef heb ik het litigeuze affiche zelf aan een onderzoek onderworpen. Je moet wel heel goed kijken om te zien dat op de affiches een zombieversie van Sinterklaas is afgebeeld. Het verbaasd mij dan ook geenszins dat de Reclame Code Commissie de klachten van de hand heeft gewezen. "De poster is niet van dien aard dat de grens van het ontoelaatbare wordt overschreden", aldus het oordeel van de commissie. De zombieversie van de Sint is overigens minder ver gezocht dan op het eerste gezicht lijkt. Want enige sadistische trekjes kan de Sint niet worden ontzegd. Denk aan het feit dat kinderen die niet willen luisteren een afstraffing krijgen met de roede en daarenboven het risico lopen te worden ontvoerd naar Spanje.

Misschien is het nu dan ook een goed moment om het Sinterklaasfeest voor eens en voor altijd af te schaffen. De tijden dat je als ouder je kind onbezorgd op schoot laat zitten bij de hoog bejaarde ‘kindervriend', gekleed als bisschop, lijken gezien het almaar toenemende aantal misbruikschandalen binnen de Rooms-Katholieke Kerk definitief voorbij. Liedjes zoals ‘De zak van Sinterklaas' en ‘Hij komt, de lieve goede Sint' zullen in dat verband ook nooit meer hetzelfde klinken. Ik pleit dan ook voor de alleenheerschappij van de goedmoedige Kerstman, die zich verplaatst met een arrensleeen vliegende rendieren. Uit betrouwbare bron kan ik de lezer meedelen dat dit de echte Kerstman zeer blij zou maken.

Oktober 2010

"Porno-industrie tegen piraterij"

Al jaren wordt felle strijd geleverd tegen illegale downloadpraktijken. Want het illegaal downloaden op internet kost de entertainmentindustrie veel geld. De entertainmentindustrie heeft het moeilijk door verminderde consumentenbestedingen als gevolg van de wereldwijde recessie. Geen wonder dat het illegaal downloaden de entertainmentindustrie een doorn in het oog is. De NVPI, de branchevereniging van de Nederlandse entertainmentindustrie, liet vorige maand weten dat de verkoop van entertainmentproducten in de eerste helft van 2010 met 8% is gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Een belangrijke reden hiervan is de almaar toenemende concurrentie van illegaal aanbod op het internet.

De politiek heeft het tegengaan van illegaal downloaden hoog op de agenda staan. In sommige landen zijn strenge wetten in de maak om het illegaal downloaden keihard aan te pakken. Zo wordt het illegaal downloaden in Frankrijk vanaf volgend jaar streng aangepakt. Wie driemaal tegen de lamp loopt, riskeert maar liefst een jaar te worden afgesloten van internet. Andere landen lijken te volgen. Inmiddels mengt ook het Europees Parlement zich in de strijd. Vorige maand werd een oproep gedaan aan de Europese Commissie om met strafmaatregelen te komen voor online piraterij.

Inmiddels krijgt de entertainmentindustrie hulp uit onverwachte hoek. Want ondertussen roert zich een groep in deze discussie die tot nu toe nauwelijks werd gehoord: de porno-industrie. Jarenlang was het internet een ware goudmijn voor de porno-industrie. Moesten ‘liefhebbers' het in vroegere tijden vooral hebben van videotheken en seksshops, sinds de komst van het internet kan thuis achter de pc elke gewenste film worden bekeken. Dat daarvoor moet worden betaald, is dan een kleine prijs voor totale anonimiteit. Maar aan de hoogtijdagen van de porno-industrie lijkt in rap tempo een einde te komen. Gratis porno op het internet en illegale downloads zijn een ramp voor het verdienmodel.

Om de piraterij aan te pakken hebben de pornoproducenten besloten zich nu te verenigen. De pornoproducenten hebben inmiddels de jacht op de illegale downloader geopend. De afgelopen weken zijn talrijke rechtszaken aangespannen. Alleen al Larry Flynt Publications, onder meer eigenaar van Hustler, heeft vorige maand maar liefst 635 personen gedagvaard voor de Amerikaanse rechter. Bleek het aanspannen van rechtszaken tot nu toe

weinig effect te sorteren, de pornoproducenten lijken duidelijk betere kaarten te hebben. Zal menig persoon zich er weinig van aantrekken als hij zich voor de rechter moet verantwoorden voor het illegaal downloaden van de laatste Disney-film, dat ligt toch wat gevoeliger als het gaat om porno. Daarenboven dreigen de pornoproducenten de namen van de betrokken openbaar te maken, onder het motto: "blame en shame".

Vooralsnog richten de pornoproducenten zich dan ook vooral op gebruikers die illegaal titels downloaden met transseksuelen en maar net meerderjarige meisjes. "Torrent- en peer-to-peer-gebruikers zullen het waarschijnlijk niet riskeren om hun particulierefantasieën enfetisjen te moeten openbaren" aldus een strijdvaardige pornoproducent in de media. Nog even en er wordt op internet een lijst gepubliceerd met rechterlijke uitspraken. Mocht u in dat geval de naam van uw buurman tegenkomen, dan weet u genoeg. Een gewaarschuwd man, telt voor twee.

September 2010

"De programmamaker op de stoel van de rechter"

Heeft u als consument een geschil met een bedrijf of organisatie en wordt

uw klacht niet serieus genomen? Wordt u van het kastje naar de muur gestuurd? Er zijn in dat verband voorbeelden te over. Heel vervelend allemaal. Een consumentenprogramma kan alsdan uitkomst bieden. Dat verklaart wellicht het groot aantal consumentenprogramma's op televisie. Zo zendt de VARA het programma Kassa uit, de Tros Radar, RTL 4 Kat In De Zak en Omroep MAX Knelpunt. Om maar een paar populaire consumentenprogramma's te noemen.

Op zich prima dat in een televisieprogramma misstanden aan de kaak

worden gesteld. De televisie is een zeer krachtig medium, waardoor vaak meer kan worden bereikt dan bij individuele acties van gedupeerde consumenten. Maar er is ook een andere kant aan het verhaal. Zo moet de vraag worden gesteld of de televisiekijker in een tv-item van enkele minuten wel voldoende kan worden geïnformeerd over alle aspecten van een zaak. Meestal wordt nog wel hoor en wederhoor toegepast, maar in beginsel wordt de ‘gedupeerde' consument in het programma centraal gesteld. Neem daarbij de vaak kritische houding van de presentator en je staat als bedrijf of organisatie al snel met 2:0 achter. Alles hangt dan ook af van de zorgvuldigheid van de programmamakers bij de totstandkoming van het programma. De wens om ‘spraakmakende' televisie te maken zal dan wel moeten worden beteugeld.

Dat dit niet altijd lukt blijkt goed uit de zaak die uitmondde in de zogenaamde Exota-affaire. In het VARA consumentenprogramma De Ombudsman werd aandacht besteed aan exploderende frisdrankflessen, hetgeen tot enkele ernstige ongevallen had geleid. Toenmalig ombudsman Marcel van Dam wilde in een televisie-uitzending aanschouwelijk maken wat

zo'n exploderende fles kan aanrichten. Tijdens het voorlezen van enkele brieven over incidenten met een Exota-fles werd een filmpje getoond waarin in slow motion een exploderende fles was te zien. Het leek daarbij te gaan om een Exota-fles die spontaan versplintert. In werkelijkheid betrof het een sherryfles die door middel van een kogel tot ontploffing was gebracht. De rechter oordeelde dat ‘de grenzen van zorgvuldigheid en betamelijkheid' waren overschreden door met een niet op feiten gebaseerde uitzending de eisen voor schadevergoeding voor slachtoffers van een exploderende fles kracht bij te zetten. Na jarenlang juridisch getouwtrek moest de VARA uiteindelijk ruim zeven miljoen gulden schadevergoeding betalen.

Moeten we nu medelijden hebben met bedrijven of organisaties die lijdend voorwerp zijn in een consumentenprogramma? Zeker niet. Anders dan een individuele consument zullen deze beter in staat zijn om zich (juridisch) te

verdedigen. De programmaker moet echter wel oppassen om niet op de stoel van de rechter te gaan zitten. Een televisieprogramma is nu eenmaal geen rechtszaal.

Marco R. Gerritsen
Advocaat/partner bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten
Hoofd sectie Media & Entertainment
http://www.vandiepen.com/

"De kabinetsformatie en het media- en auteursrecht"

M.R. Gerritsen

De meeste politieke partijen hadden in hun verkiezingsprogramma's de nodige aandacht voor diverse media- en auteursrechtelijke aspecten. Op 9 juni heeft de kiezer gesproken. Is het formeren van een kabinet op grond van thema's als economie, veiligheid en immigratie al een breinbreker. Het wordt niet makkelijker als wordt gekeken naar de standpunten met betrekking tot deze aspecten. Een rondje langs de diverse verkiezingsprogramma's levert het volgende beeld op.

Zo is GroenLinks zeer uitgesproken over de vrijheid op het internet en over het auteursrecht. GroenLinks wil de beschermingstermijn namelijk verkorten van 70 jaar tot maximaal 10 jaar. Daar zitten overigens nogal wat praktische bezwaren aan vast, niet in de laatste plaats vanwege de vele internationale verdragen waar Nederland aan is gebonden. Ook wil GroenLinks uitdrukkelijk géén downloadverbod van films en muziek. Verder moeten er digitale grondrechten komen. Wat het laatste inhoudt blijft onduidelijk. GroenLinks wil voorts het aantal publieke netten terugbrengen tot twee.

D66 is genuanceerd en daarmee ook heel wat minder uitgesproken. De auteursrechtelijke belangen van gebruikers en de belangen van de makers van audio, video, tekst en beeld moeten met elkaar in evenwicht zijn, aldus D66. De partij is voor een sterke onafhankelijke publieke omroep, maar zegt niets over het aantal publieke netten. Blijkbaar mogen er drie blijven bestaan. Hoofddoel is dat de programma's die door de publieke omroep worden gemaakt hun weg zo goed mogelijk naar de kijkers vinden. Wel moeten de omroepen de publieke middelen voortaan efficiënter inzetten.

De grote(re) partijen hebben hun kruit vooralsnog droog gehouden. Opmerkelijk is dat de PvdA blijkbaar voorstander is van een soort ‘recht op internettoegang'; iedereen heeft alsdan het recht op een goede internetverbinding. Zouden KPN en UPC dat grondrecht schenden als het net er weer eens uitligt? Over het aantal publieke netten reppen PvdA en CDA niet. Het CDA wil echter wel dat de kleine omroepstichtingen fuseren. De VVD vindt dat de publieke omroep met één net minder kan opereren en aanzienlijk moet besparen op overhead. VVD, CDA en PvdA zijn allen van mening dat aan het huidige auteursrecht niets hoeft te worden gewijzigd.

De PVV lijkt in de formatie buiten spel te staan. Maar als het aan de PVV lag wordt de botte bijl gezet in het publieke omroepbestel, dat in de ogen van de PVV uit louter linkse omroepen bestaat. De PVV wil dan ook flink korten op het budget. Twee publieke netten zouden moeten worden afgeschaft en het geld dat daarmee vrijkomt zou moeten worden besteed aan de zorg. Het amusement moet verder worden overgelaten aan de commerciële omroepen. Ook de Wereldomroep is in de ogen van de PVV overbodig door de komst van satellieten en internet.

Wat de kabinetsformatie uiteindelijk ook zal opleveren, de kans is groot dat flink zal worden gesneden in het omroepbudget. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) zag de bui al hangen en startte onder de noemer ‘de publieke omroep vertelt uw verhaal' vorige maand een charmeoffensief. Deze campagne moet het kijkerspubliek duidelijk maken waar de zenders eigenlijk voor staan. Ondanks deze poging lijkt het voortbestaan van de publieke omroep in de huidige vorm echter alleen nog een kwestie van tijd.

__________________________________________________________________________________